Je kind wil niet slapen

Bijgewerkt op 6 september 2026

Niet willen slapen is bij kinderen van drie tot zeven bijna nooit één ding. Meestal is het uitstellen, soms is het bang zijn en af en toe is het gewoon te vroeg.

Eerst uitsluiten: is het te vroeg

Een kind dat na twintig minuten nog klaarwakker in bed ligt, kan gewoon nog niet moe zijn. De JGZ-richtlijn noemt voor vier- tot achtjarigen een gemiddelde van 10,7 uur slaap per etmaal, met een flinke spreiding eromheen. Reken terug vanaf het tijdstip dat je kind uit zichzelf wakker wordt. Kom je daarmee ruim onder de bedtijd die je aanhoudt, verzet die bedtijd dan met een kwartier en houd dat twee weken vol.

Verzet hem niet in stappen van een uur en niet elke avond opnieuw. De winst van een ritueel zit in de herhaling, en die maak je stuk door eraan te blijven draaien.

Uitstellen is meestal aandacht vragen

Water, een knuffel, nog iets vertellen: die verzoeken werken omdat ze werken. Zeg je ja, dan levert dat je kind nog een minuut met jou op. Geen manipulatie. Een kind heeft een patroon geleerd, en dat patroon heb je zelf aangelegd.

Breek het patroon aan de voorkant. Geef de aandacht vóór het slapen in plaats van erna: een vast moment van vijf minuten waarin je kind alles mag vragen, en dat je afsluit met dezelfde zin. Daarna is het antwoord op elk verzoek kort en hetzelfde. Kort en hetzelfde is belangrijker dan streng.

Vier dingen die op dezelfde avond nog helpen

• Zet het licht in de slaapkamer een half uur voor bedtijd merkbaar lager dan in de rest van het huis.
• Spreek het aantal verhalen af voordat je gaat zitten, en noem het hardop.
• Laat het laatste verhaal over slapen zelf gaan, niet over spanning.
• Blijf na de slotzin nog dertig seconden zitten zonder te praten. Weggaan op het moment dat het stil wordt, is voor een kind hetzelfde als straf op stil zijn.

Als het bang zijn is

Bang in het donker vraagt iets anders dan uitstellen. Daar helpt uitleggen dat er niks is meestal niet, en helpt een verhaal waarin het donker gewoon voorkomt wel. Dat staat in bang in het donker.

Lees avond 6, Vijf minuutjes. Opa Lang moet wachten en weet niet hoe, en dat is precies het gevoel waar de meeste avonden op stuklopen.

Bronnen

• JGZ-richtlijn Slaap, hoofdstuk Normaal slaapgedrag (Nederlands Centrum Jeugdgezondheid).
• Mindell, Li, Sadeh, Kwon en Goh (2015). Bedtime routines for young children: a dose-dependent association with sleep outcomes. Sleep 38(5), 717-722.